Aardappelen kweken: van poten tot oogsten

Aardappelen kweken: van poten tot oogsten

De aardappel is niet meer weg te denken uit onze dagelijkse maaltijd. Gelukkig maar, want ze zitten vol goede voedingsstoffen. Niet zo verwonderlijk dus dat steeds meer mensen zelf aardappels poten. Zelf aardappelen planten is leuk om te doen en levert je een heerlijke pieper op.

Deze tweejarige plant wordt als eenjarige gekweekt en is familie van de nachtschade en vindt zijn oorsprong in Zuid-Amerika. In de 15e eeuw maakte ook Spanje kennis met deze groente. Hier werd hij voornamelijk ingezet voor de sier of gebruikt als geneeskrachtig kruid voor allerlei aandoeningen. Pas veel later rond 1800 werd de aardappel ook ontdekt als belangrijke bron van voedsel.

Aardappelen kweken

Bloesem van de aardappelplant
Wat de aardappelplant ook bijzonder maakt zijn haar prachtige bloemen.

Aardappelen kenmerken zich door verschillende soorten. De plant van de aardappel heeft wit paarse bloemen en wordt gemiddeld 60-90 cm hoog. Er zijn vroege en half-vroege piepers, maar we kennen ook late en half-late aardappels. Eén ding hebben ze allemaal gemeen, ze staan niet graag in een te natte grond.

Plant eigenschappen:

Plantgroep: Overige
Standplaats: Zon, Halfzon
Plantafstand: 50×70 cm
Pootdiepte: 8-10 cm
Planthoogte: 60-90 cm
Bloeiperiode: Jun t/m Aug

Botanische naam:
Solanum tuberosum

Bloemkleur:

De vroege aardappeltjes staan liever niet op een te zware grond. De late exemplaren hebben daar geen moeite mee, maar hebben over het algemeen langer nodig om te groeien. Maar je kunt ze dan ook langer bewaren. Vroege aardappels worden het liefst onrijp geoogst, maar zijn minder lang houdbaar.

Aardappelen poten

Wil je zelf aardappels poten? Dit doe je het beste tussen maart en mei. Ze gedijen het beste in een lichte bodemsoort die niet te nat is. De afstand die je aan moet houden tussen de rijen ligt op ongeveer 50 cm. Als je liever half-vroege en late piepers wilt poten hou dan een afstand tussen de rijen aan van ongeveer 60-70 cm. Een standplaats met zon en halfschaduw is ideaal voor elk aardappelras.

MrtAprMei
Vroeg
Half-vroeg
Laat
Buiten in de openlucht en balkon
Koude kas en afgedekte bak
Verwarmde kas en binnenshuis

Stappenplan zelf aardappelen kweken

Zelf aardappels poten in de moestuin is altijd leuk om te doen. Je eigen piepers poten en oogsten wordt nog eenvoudiger met dit stappenplan. Zo weet je precies aan welke afmetingen de plantafstand moet voldoen én hoe je jonge aardappelen water moet geven:

  1. Zorg ervoor dat de bodem waarin je de aardappels wilt poten goed is omgespit. Dat betekent dat deze lekker luchtig en vooral niet te nat is. Aardappels groeien het beste op een plaatsje dat in de zon of halfzon ligt.
  2. De jonge aardappels poot je 8 tot 10 centimeter diep. De gaten kun je maken met de achterzijde van een steel of een ronde stok. Aardappels geven de voorkeur aan een plantafstand die om en nabij de 50×70 centimeter bedraagt.
  3. Leg de pootaardappels voorzichtig in de gemaakte gaten. Zodra je dat hebt gedaan dek je ze af met een laagje aarde welke niet te vochtig is. Aardappels doen het prima als ze mogen groeien in aarde met een luchtige structuur.
  4. Zodra de aardappels zijn opgekomen is het belangrijk om regelmatig onkruid te wieden. Je kunt eventueel kalium-rijke voeding bijgeven als dat nodig is. Water geven doe je alleen als de bodem echt te droog is.

De aardappelplant verzorgen

Een aardappelplant moet je ook na het poten goed verzorgen. Dat verzekerd je van een lekkere pieper en geeft je de garantie op een goede aardappeloogst. De onderstaande tips voor het verzorgen van een aardappelplant helpen je daarbij.

  • Zorg dat de grond niet te nat is. Dit geldt voor alle aardappelrassen. Water geven doe je dan ook pas als de grond echt te droog is.
  • Zorg voor een goede bemesting van compost of stalmest die goed verteerd is. De bemesting mag daarbij niet te veel stikstof bevatten. Daardoor groeit het loof harder dan de aardappel zelf.
  • De aardappelplant heeft veel kalium nodig. Hou daar rekening mee in de voeding die je wilt gaan gebruiken.
  • Oogst de aardappels op tijd. Oogst een vroeg ras tussen juni en augustus als de aardappels fors genoeg zijn. Een half-vroeg ras van augustus tot september, en een laat aardappelras van eind september tot oktober. Dit doe je het beste wanneer het loof van de plant is afgestorven.
  • Haal regelmatig het onkruid tussen de aardappelplant weg. Wanneer je dit niet goed onder controle houdt dan kunnen je aardappelplanten ziek worden of te weinig voeding krijgen. Wat uiteindelijk in een slechte of zelfs helemaal geen oogst.
  • Controleer regelmatig of de aardappels zelf nog bedekt zijn met aarde. Dit stimuleerde de groei van de aardappelen zelf. Maar ook zal de plant meerdere aardappelen kunnen aanmaken. Waardoor je oogst alleen maar zal toenemen.

Aardappelen oogsten en bewaren

Elk aardappelras kent zijn eigen manier van oogsten. Vroege aardappelrassen oogst je van juni tot en met augustus. Het ideale moment is als het loof nog niet verdord is, maar de aardappels wel groot genoeg zijn. Ga je zelf half-vroege aardappels planten? Deze zijn op hun best als je ze oogst van begin augustus tot eind september. Heb je late aardappelrassen in je tuin? Deze kun je oogsten van eind september tot oktober.

Je kunt het beste oogsten met mooi zonnig weer. Zo kan de aardappel opdrogen boven de grond wat de houdbaarheid ten goede komt. Maar niet langer dan één dag anders kleuren ze groen. Oogst op zijn laatst half oktober.

Populaire aardappelrassen

  • Frieslander is een vroeg aardappelras met een hoge opbrengst. De aardappel is kruimig en kan het beste worden gepoot in april.
  • Bildstar kan gepoot worden in april. De aardappel is een half-vroeg aardappelras en kan geoogst worden rond augustus.
  • Eigenheimer is een half-vroeg aardappelras met een frisse smaak. De grond moet voldoende zijn opgewarmd in april om te kunnen poten.
  • Nicola kun je voor april binnen voorpoten en daarna uitplanten in de tuin. De smaak is bloemig en kun je oogsten rond september.
  • Truffelaardappel heeft een diep donkerpaarse schil. Het vlees kleurt van wit tot paars, wat de smaak ook weer doet variëren van bloemig tot fris. Dit bijzondere aardappelras kan vanaf april worden gepoot.

Ziekten en plagen bij aardappels

Coloradokever bestrijden en voorkomen
Let tijdens de gehele aardappel kweek goed op de aanwezigheid van de Coloradokever. Verwijder deze dan ook direct.
  • Eén van de meest voorkomende ziekten bij aardappelen is Phytophthora infestans. Deze schimmelachtige organisme herken je aan de witte pluizen onder het blad en de bruine vlekken op de bladeren en het loof van de aardappelen. Deze aardappelziekte steekt vanaf half juli de kop op.
  • Ook aardappelmoeheid is een bekende ziekte onder aardappelrassen. Deze aandoening wordt veroorzaakt door een aaltje. Deze tasten de wortels van de plant aan waardoor de opbrengst behoorlijk gereduceerd kan worden.
  • Ook de coloradokever is een echte vijand van de aardappel.

Aardappel en gezondheid

Aardappelen zijn heel gezond en zijn rijk aan vitamine B6 en vezels. Ook aan mineralen heeft de pieper geen gebrek. Zo zitten ze namelijk vol met foliumzuur, mangaan en kalium. Ook de aanwezige complexe koolhydraten in aardappels zijn een belangrijke energiebron voor ons lichaam. De voedingsvezels stimuleren onze darmwerking terwijl de antioxidanten in de aardappel ons lichaam ontdoet van schadelijke vrije radicalen.

Aardappel in de keuken

Aardappels zijn super veelzijdig. De verschillende rassen kunnen vastkokend of lekker bloemig zijn. De vastkokende soorten worden het meest gebruikt om te bakken. Dit komt door hun fijne structuur. Een bloemige aardappel valt lekker uit elkaar na het koken en wordt dan ook veel geserveerd met jus en groenten. Ook wordt de bloemige aardappel al tijden gebruikt in bijvoorbeeld een ouderwetse groentesoep. Natuurlijk kun je met de aardappel nog veel meer. Je kunt ze poffen, frituren, bakken, koken of pureren. Kortom, de aardappel is een super veelzijdige groente.

Credits en copyright
Beeld header: Jai79
Beeld 1 (Bloesem aardappelplant): KlAnke
Beeld 2 (Coloradokever): skorchanov
Video 1 (Aardappelen poten): Angelo Dorny