Kruisbessen kweken: van planten tot oogsten

Kruisbesstruik planten in de moestuin of tuin
©nastya81 – Kruisbessen

Kruisbessen zijn mooie rode, groene, gele of witte bessen die groeien aan een struik. De kruisbessenstruik is sterk, want ze kan met gemak 16-17 jaar oud worden. Een andere naam voor kruisbessen is klapbes. Ze vindt haar oorsprong in centraal Europa, maar voelt zich tegenwoordig ook prima thuis in onze Nederlandse en Belgische moestuinen.

Zelf kruisbessen kweken en planten is leuk om te doen. Het vereist niet al teveel kennis waardoor je met de juiste verzorging al snel kunt genieten van volle oogsten. In deze kweekgids vertellen we je precies hoe je kruisbessen het beste kunt kweken, planten én oogsten. Natuurlijk met de juiste verzorgingstips.

Kruisbessen kweken

Kruisbessen bloeien in de maand april. Dat betekent dat er nog vorst in de lucht kan zitten. Een goede bescherming is dan ook noodzakelijk als de temperatuur onder het vriespunt duikt. De struik zelf is echter wel winterhard. Na de bloei kun je kruisbessen medio augustus oogsten. En dat is een flinke oogst, want één struik kan tot wel 2 kilo kruisbessen geven!

Kruisbessen planten

De ribes uva-crispa, ofwel kruisbes, plant je bij voorkeur in de maand november op een beschutte plaats. De bodem is ideaal als deze voldoende vocht vast kan houden en een klein beetje zuur is. Plant de kruisbessenstruik op een plaats in de zon of halfschaduw.

Jonge scheut kruisbessen in de tuin of moestuin
©Peggychoucair – Jonge scheut kruisbesstruik

Vul het gat op met wat koemestkorrels. Hoewel kruisbessen niet veel meststoffen nodig hebben, wordt ook een beetje kali op prijs gesteld. Houd 1,5 meter ruimte aan tussen de struiken als je meerdere kruisbessen wilt planten.

Stappenplan zelf kruisbessen kweken

Zelf kruisbessen kweken is niet moeilijk. Deze struik heeft weinig voedingsstoffen nodig en doet het prima op een licht vochtige bodem. Maak gebruik van het onderstaande stappenplan om jouw kruisbes direct van een vliegende start te kunnen voorzien.

  1. Kruisbessen staan het liefst een beetje beschut. Een plaatsje dichtbij een boom, schutting of haag is ideaal. Zolang de struik maar uit de wind staat. Zoek dus een windvrije en beschutte plaats op om jouw kruisbesstruik te kunnen planten.
  2. Voor kruisbessen is de bodem ideaal als deze voldoende vocht kan vasthouden. Echter mag de bodem nooit te nat blijven. Bijvoorbeeld na een regenbui. Een goede drainage is dus wel een must. Eventueel kun je de bodem voorzien van mulch zodat deze voldoende vochtig blijft.
  3. Graaf een gat dat groot genoeg is voor de kruisbessenstruik. De wortels mogen niet beschadigen door een te klein gat. Als de kruisbes voldoende ruimte heeft, zal de struik zich sneller kunnen wortelen wat de oogst ten goede komt.
  4. Kruisbessen hebben een hekel aan onkruid. Haal dit dan ook regelmatig weg. Zo voorkom je dat het onkruid teveel vocht en voedingstoffen onttrekt van de bodem. Ook met een mulchlaag kun je overmatige groei van onkruid bij het kweken van kruisbessen voorkomen.

De kruisbesstruik verzorgen

Kruisbessen hebben vooral verzorging nodig in de vorm van onkruid wieden, snoeien en vorstbescherming. Natuurlijk wil je niets aan het toeval overlaten nu je zelf op het punt staat om kruisbessen te kweken, planten en oogsten. Daarom voorzien we je graag van een aantal tips waarmee je jouw kruisbesstruik op de juiste manier kunt verzorgen.

  • De kruisbes snoeien doe je om vervelende takken met stekels te voorkomen. Ook bevorderd het de groei. Snoei de kruisbesstruik in de winter tussen december en februari. In de zomer doe je dat bij voorkeur na de bloei en het oogsten. De maanden mei of juni zijn daarvoor het meest geschikt.
  • Verwijder onkruid regelmatig. Zo voorkom je dat de bodem onnodig wordt onttrokken aan voedingsstoffen en vocht. Eventueel kun je de bodem bedekken met een mulchlaag om de groei van onkruid én vochtverlies te voorkomen.
  • Pas op met water geven als de vruchten bijna klaar zijn om geoogst te worden. Geef alleen water als de bodem heel droog is. Zo voorkom je dat de kruisbessen gaan barsten waardoor ze sneller bederven.
  • Bescherm de kruisbesstruik tegen koude temperaturen. Hoewel de struik zelf bestand is tegen lage temperaturen, kan een vorstperiode wel schade toebrengen aan de vruchtbeginsels.

Kruisbessen oogsten en bewaren

Kruisbessen oogsten doe je in de maand augustus of wanneer de bessen groot genoeg en rijp zijn. Kruisbessen die klaar zijn om geoogst te worden smaken zoet en sappig. Oogst met de hand en doe dat voorzichtig. De kruisbesstruik zelf bevat namelijk behoorlijk wat grote stekels die zich tevens tussen de vruchten bevinden.

Rode kruisbes oogstrijp
©AleksNZ – Rode kruisbes oogstrijp

Kruisbessen eet je natuurlijk het liefst zo van de struik. Dan smaken ze op hun lekkerst. Wil je de kruisbessen toch bewaren? Dan kun je ze inmaken of invriezen om er later kruisbessenjam of sap van te maken. In de koelkast kun je ze na de oogst nog ongeveer 1-2 dagen bewaren.

Populaire kruisbessen rassen

Kruisbessen zijn er in heel veel verschillende rassen. Elk ras kent zijn eigen specifieke smaak en kleur. Van donkerrood tot aan lichtgroen en zelfs roze. Als je zelf kruisbessen wilt kweken in de moestuin, kies je bij voorkeur een makkelijke struik die heerlijke zoetzure of zoete bessen geeft. We hebben de meest populaire kruisbes rassen voor je op een rij gezet.

  • Pax: dit kruisbessen ras geeft mooie rode bessen die vol van smaak zijn. Pax is daarnaast ook nog relatief resistent voor diverse schimmelziekten.
  • Hinnonmaki Rod: dit ras geeft zowel rode als gele kruisbessen. Kies je liever voor gele vruchten? Dan kun je het beste Hinnonmaki Gold kweken. De kruisbessen hebben een heerlijke zoete frisse smaak en zijn middelmatig qua grootte.
  • Tatjana: als je zelf kruisbessen wilt kweken maar liever geen hinder wilt ondervinden van vervelende stekels aan de struik? Dan kun je kiezen voor dit veredelde ras. De smaak is iets minder uitgesproken dan bij kruisbesstruiken met stekels.
  • Captivator: dit ras is het meest geschikt om kruisbessen te kweken die je gebruikt voor jam of gelei. De smaak van de kruisbessen is namelijk minder intens, omdat dit ras geen stekels krijgt.

Ziekten en plagen bij kruisbessen

Ook kruisbessen kunnen hinder ondervinden van ziekten en plagen. Door de struik van de juiste verzorging te voorzien, kun je het meeste leed voorkomen. We hebben de meest voorkomende ziekten en plagen bij kruisbessen voor je op een rij gezet. Zo kun je ze in een vroeg stadium herkennen en bestrijden.

  • Bessenbladwesp: vooral de rupsen van de bessenbladwesp brengen veel schade toe. Voornamelijk aan de bladeren. Deze worden kaalgegeten en zullen uiteindelijk verdorren en afvallen.
  • Kruisbessen fruitmot: deze fruitmot komt met name voor bij kruisbessen. De mot maakt kleine gaatjes in de kruisbes en omhult de bes met een spinsel. De kruisbessen worden vroegrijp, wat de oogst op een negatieve manier kan beïnvloeden.
  • Bladvalziekte: als de kruisbesstruik is besmet met de bladvalziekte, vallen de bladeren af. Deze vertonen eerst zwarte en bruine vlekjes waarna ze verdorren.
  • Kruisbessenmeeldauw: dit betreft een schimmelziekte die vooral voorkomt op de jonge takken van de struik. Door de schimmelvorming wordt de groei belemmert van zowel de struiken, de scheuten als de bessen zelf. Als je niet vroegtijdig ingrijpt, kan de oogst verloren gaan.

Kruisbessen en gezondheid

In India maken kruisbessen een belangrijk onderdeel uit van de Ayurvedische geneeskunst. De bessen hebben daarnaast een desinfecterend effect op het lichaam en werken ontstekingsremmend. Een kruisbes bevat daarnaast veel antioxidanten. Deze helpen het lichaam bij het afvoeren van schadelijke stoffen. Kruisbessen zijn daarnaast ook rijk aan calcium, ijzer en vitamine A, C en E.

Kruisbessen in de keuken

Kruisbessen hebben een heerlijk friszoete smaak waardoor ze zowel bij hartige als zoete gerechten gegeten kunnen worden. Je kunt kruisbessen combineren met onder andere vis en varkensvlees. Ook in de salade zorgen ze voor een zoete verrassing. Natuurlijk kun je de kruisbessen ook verwerken in een taart, zelfgemaakte jam of gelei. Natuurlijk smaken ze vers van de struik ook heerlijk als gezond tussendoortje.

Vorige
Kiwi planten en oogsten in de moestuin of tuin

Kiwi kweken: van planten tot oogsten

Volgende
Abrikozenboom snoeien inde moestuin of tuin

Abrikozenboom snoeien: hoe en wanneer doe je dat?

TuinTuin

Ook interessant voor jou
Abonneren via e-mail

Meld je gratis aan en ontvang iedere maand de beste tips in je mailbox.

Je bent nu ingeschreven!

Vul een geldig emailadres in.